Manieryzm
Biografia Mikołaja Sępa Szarzyńskiego
Twórczość Sępa zapoczątkowała w Polsce manierystyczno-barokową awangardę.
Biografia Mikołaja Sępa Szarzyńskiego jest nieznana i w większej mierze są to przypuszczenia niż fakty. Poeta urodził się około 1550 roku. Studiował w Wittemberdze, potem w Lipsku (wówczas zaczynano studia mając około lat 14). Pierwsze wiersze Sępa pochodzą prawdopodobnie z lat 1567-1568, jednak Mrowcewicz waha się, czy to datowanie jest pewne.
Na przedwczesny zgon poety wskazuje Kronika polska Marcina Bielskiego. Miała mieć ona miejsce w 1581 roku. Jest to najpewniejsza data w życiorysie Sępa. Nie znana jest jednak przyczyna jego śmierci ani miejsce pochówku.
W biografii (lub lepiej – legendzie) Sępa utrwaliła się teza o konwersji, jednak nic jej bezpośrednio nie potwierdza. Mógł sympatyzować z reformacją, ale nigdy do niej nie przystąpić w sposób formalny. Domniemana konwersja mogłaby mieć ogromne znaczenie przy interpretacji utworów Sępa. Zwolennicy tej teorii wykluczają możliwość, że wiersze religijne i erotyczne poety powstawały w tym samych czasie,
Wiadomo, że ojciec poety, Joachim, był typowym polskim sarmatą-pieniaczem. Sam Mikołaj też był wiecznie uwikłany w jakieś majątkowe spory. Możliwe także, że był żonaty.
Atmosfera Rytmów
W Rytmach abo wierszach polskich Sępa widać wyraźnie atmosferę wieku XVII. Ukazują one rozbieżność między doskonałością tradycyjnego modelu wszechświata a chaosem ludzkiej egzystencji. W poezji Sępa im bardziej niebo jest uporządkowane, tym mniej zrozumiałe są ludzkie sprawy. Przesadna perfekcja modelu nieba staje się problematyczna. Doskonałość boga i nieba oraz niedoskonałość ludzkiej natury to główny problem poezji Sępa. Jest to także sprzeczność rozumu i wiary.
Sprzeczności i wieloznaczności
Styl poezji Sępa jest ściśle powiązany z jego światopoglądem. Jego poezja również jest pełna sprzeczności. Słowa niekiedy zawierają w sobie dwa obrazy (np. „obłok” to jednocześnie „chmury” i „sfery niebieskie”). Poetyka Sępa nastawiona jest na wieloznaczność – widać to nie tylko w warstwie semantycznej, ale także składniowej i wersyfikacyjnej. Często pojawiają się przerzutnie, które pełnią podobną rolę – wprowadzają wieloznaczność.
W Rytmach często występuje figura retoryczna adiunctio, polegająca na przyporządkowaniu jednemu elementowi składniowemu kilku innych, np. w Sonecie I podmiot „śmierć” obsługuje dwa zdania.
Wieloznaczność w poezji Sępa… ciąg dalszy na następnej podstronie.
