Tematyka priestomów Fredry
| Nr. | Temat | Rycina |
| 1 | pochwała ksiąg i zawartych w nich mądrości – władca powinien jak najwięcej studiować mądre księgi | ręka z otwartą księgą, opleciona szarfą, wyciągnięta z ziemi do nieba |
| 2 | przestroga przed heretykami | ręka wyciągnięta z obłoków, z tarczą i krzyżem z gałązki palmy i oliwki |
| 3 | władca nie może lekkomyślnie przelewać krwi | ręka, z której płynie krew |
| 6 | niezależność myśli władcy | zaciągnięta zasłona |
| 7 | niezależność sądów władcy | Sowa – widzi wszystko, nawet w nocy |
| 8 | władca ma być „dobrym gospodarzem” państwa – dbać o wszystko, w tym też o rolnictwo | dłoń siejąca ziarno w oraną glebę |
| 9 | rolnictwo to źródło szczęścia i bogactwa społeczeństwa sarmackiego | dwa lemiesze |
| 17 | władca musi być rozważny, działać bez pośpiechu i rozumnie | uskrzydlona noga jadąca na żółwiu (to często powtarzający się obraz) |
| 19 | tylko cnoty chronią przed nieszczęściem, dają nieśmiertelność | słoń bojący się myszy |
Pozostałe priestomy mówią o tym, że władca nie może rządzić sam, lecz z pomocą innych, że powinien miłować pokój, ale być gotów do walki w obronie państwa, że musi być czujny i oświecony boską mądrością. Kolejne utwory omawiają cnoty i zalety dobrego władcy – mądrość, powściągliwość, dążenie do zgody, skromność. Musi pamiętać o tym, że wszystko ma konsekwencje, oraz przestrzegać wszystkich ustanowionych praw i wolności.
Ostatni utwór wprowadza do cyklu tematykę Vanitas. Rycina przedstawia pusty tron z insygniami władzy królewskiej i trupią czaszką. Władca, który rządził sprawiedliwie, umrze szczęśliwy z poczuciem dobrze wypełnionego obowiązku.
Ile było wersji Emblematów Zbigniewa Morsztyna?
Emblemata Zbigniewa Morsztyna nigdy nie doczekały się druku. Były jednak ukończone i ofiarowane adresatce, Katarzynie z Sobieskich Radziwiłłowej.
W 1675 roku Kazimierz Kłocki, zarządzający drukarnią w Słupsku, w jednym z listów pisał o księdze emblematów Morsztyna, które pragnął wydać. Nie wiadomo jednak, jakie utwory się w niej znajdowały. w Uppsali znaleziono natomiast egzemplarz Amoris Divini z wpisami polskich tekstów, które – zważywszy na charakter pisma – mogły być autorstwa Morsztyna i stanowić pierwszą wersję emblematów.
Pelc przyjmuje hipotezę o autorstwie Morsztyna.
Wersja emblematów bez rycin wpisanych do Amoris… ukazała się w 2000 roku. Pełna wersja emblematów Morsztyna (a może jedyna?) wraz z rycinami ukazała się w roku 2001.
Wizja świata i człowieka w emblematach Morsztyna
Cykl Morsztyna zawierał wpisy na luźnych, choć numerowanych, kartach z rycinami oraz inskrypcjami. Najprawdopodobniej nie pisał ich sam – miał chorą dłoń.
W nocie umieszczonej w Muzie domowej Morsztyn podkreśla zależność swojego dzieła od rycin i mott z dzieła Ojca Kapucyna. Kiedy je wpisywał je, nie dysponował chyba rycinami, a opisy odtwarzał z pamięci, ponieważ nie są one w pełni zgodne z dziełem Ojca Kapucyna. Morsztyn pominął 6 utworów z wersji Kapucyna.
Embelamta Zbigniewa Morsztyna to medytacje wyrażające postawę człowieka głęboko wierzącego, ufnego w Miłość i Łaskę Najwyższej Istoty. Ukazują człowieka-pielgrzyma, który stara się żyć na ziemi godnie i właściwie.
Cykl otwiera apostrofa uciśnionego ziemskimi przeciwnościami człowieka, błagającego Boga o ratunek. Zamyka go natomiast Emblema 113, który zaczyna się od pokornej prośby do Boga-Stwórcy. Łączność miłości i cierpienia ma być pociechą i podporą w cnotliwym życiu, mającym doprowadzić do wieczności.
Emblematy Morsztyna często odchodzą od stereotypowych wizerunków, jednak wciąż oscylują wokół symboli zrozumiałych dla współczesnych mu ludzi. Często mają charakter wręcz medytacyjny, przez co wyraźniejszy staje się dydaktyzm (wyrażony głównie poprzez symbole i alegorię, a czasem i wprost) . W całym cyklu dominują medytacje nad istotą życia ludzkiego i Boga oraz modlitewne prośby nawiązujące do tonacji Pieśni nad pieśniami (motyw Oblubieńca, Oblubienicy i Ogrody Miłości pojawia się często), ale można odnaleźć także pieśń, tren czy lament.
Jednocześnie w całym cyklu czuć tęsknotę do życia wiecznego, a poeta podkreśla znikomą wartość ulotnego życia. Nie przeszkadza to jednak kierować do Boga próśb o przedłużenie żywota. Podkreślona zostaje także wszechmocna rola Miłości Świętej, która odnosi zwycięstwo nad Kupidynem (połamane strzały i łuk, obcięte skrzydła).
Stanisław Herakliusz Lubomirski… ciąg dalszy na następnej podstronie.
