Formuły wahania: „rozdwojenie w sobie”
- bardzo często porusza Sęp temat zwątpienia, udręki i wahania
- każdy wybór wyjścia z sytuacji nie uwalnia od problemów, a jedynie obnaża słabość ludzkiego umysłu i ukazuje pułapki świata
- duchowym pamiętnikiem człowieka pełnego rozterek są Rytmy
- w składni wątpliwości wyrażają się poprzez liczne zdania warunkowe, przyzwalające, pytające, wtrącone, wykrzyknikowe i urywane
- w poezji uwzględniony jest cały przebieg rozterki oraz wnioski z niej
- pojawia się także zjawisko hiperbatu (pojedyncze słowo wyrzucone na koniec, przez co jego znaczenie zostaje podkreślone)
Retoryka wczoraj i dziś
- utkanie tekstu różnymi środkami jest u Sępa coraz gęstsze z biegiem lat
- Sęp chciał czytelnika zadziwiać intelektualnie
- w czasach, kiedy pisał Sęp, technice pisania przypisywano bardzo duże znaczenie
- Pieśń VII jest niemalże podręcznikiem do retoryki, w zaledwie 12 zwrotkach zawartych jest ponad 30 figur retorycznych
Zwięzłość i ciemność: elipsy
- szczególne cechy poezji Sępa nie wynikają z jego nieudolności
- aforyzmy Sępa są niekiedy eliptyczne – usunięty człon (zazwyczaj czasownik) musi sobie dopowiedzieć sam czytelnik
- w niektórych miejscach Sęp (nieco nadużywając) usuwał przyimki narzędnikiem lub maskował przenośnie
Zwięzłość i ciemność: dwuznaczniki
- stosowanie elips w wielu miejscach wywoływano wieloznaczność
- zwięzłość może być poczytywana jako niemalże gwałt na gramatyce (nieraz ta eliptyczność wydaje się zaburzać zupełnie szyk zdania)
- sens zdania jest też niekiedy uzależniany od interpunkcji, zdań i wersów (zależnie od miejsca pauzy znacznie tekstu jest inne)
Słowa na opak: „metafonie”
- w tekstach Sępa znajdujemy też gierki słowne i dźwiękowe, np.: powtarzanie, stosowanie słów bliskobrzmiących w niewielkiej odległości
- liczbę są anafory, aliteracje, antanaklasis i paronomazje, oraz chwyty odpodabniające słowa (nieznaczne różnice uwydatniają znaczną różnicę)
Słowa na opak: przestawnie
- najwiecej przestawni jest w Rytmach, przez nie składnia tego cyklu jest bardzo sztuczna
- uwagę zwraca specyficzne szeregowanie epitetów
- przestawnia służy często u Sępa uwydatnieniu nieprawdziwej całostki znaczeniowej
- zwrotki zbudowane z licznych przestawni przypominają labirynt, obniżają zaufanie czytelnika do samego siebie i wzbudzają w nim niepokój
Paradoks jako zasada budowy wiersza
- oksymoron to popularna figura dla baroku
- w poezji Sępa znajdujemy tylko kilka typowych oksymoronów, więcej jest paradoksalnych zestawień i obrazów
- stosuje więc Sęp częsty barokowy koncept i rozszerza paradoks do reguły kompozycyjnej rządzącej wierszem
Paradoks kluczem życia moralnego
- paradoks przesyca całą poetykę Rytmów
- dziwność postrzegał Sęp za fundament wiary
- paradoksy istoty Boga odpowiadają paradoksom życia człowieka
- Rytmy Sępa są pierwszą w polskiej poezji skargą na mękę ludzkiej duszy na ziemi
- Sęp wyprzedzał znacznie swoje czasy pod względem uczuciowości religijnej
Niepokój i napięcie… ciąg dalszy na następnej podstronie
